Saatlik mahsuplaşma fizibiliteyi nasıl değiştirdi
1 Mayıs 2026'dan itibaren mesken dışı lisanssız üretim tesislerinde mahsuplaşma aylık toplam üzerinden değil saat saat yapılıyor. Aylık kurguda öğlen üretilen fazla, aynı fatura döneminin gece tüketimini kapatabiliyordu; saatlik kurguda kapatmıyor. Sonuç: öztüketim oranı düşer, fazla enerji daha düşük tarifeden satılır ve geri ödeme süresi uzar.
Son güncelleme:
Aylık ve saatlik mahsuplaşma arasındaki fark
Mahsuplaşma, tesisin ürettiği ile tükettiği elektriğin faturada netleştirilmesi. Sorunun tamamı hangi zaman aralığında netleştirildiği: ay boyunca toplamlar mı karşılaştırılıyor, yoksa her saat ayrı ayrı mı.
| Aylık mahsuplaşma (eski) | Saatlik mahsuplaşma (1 Mayıs 2026'dan) | |
|---|---|---|
| Netleştirme birimi | Fatura dönemi toplamı | Her saat ayrı |
| Öğlen üretilen fazla | Aynı ayın gece tüketimini kapatabilir | Kapatamaz; o saatte satılır |
| Öztüketim oranı | Yüksek görünür | Fiziksel gerçeğe eşit |
| Fizibiliteye etkisi | Geliri olduğundan iyi gösterir | Geliri olduğu gibi gösterir |
Somut örnek: yılda 400 MWh üreten ve 400 MWh tüketen bir tesis. Aylık kurguda toplamlar denk geldiği için öztüketim oranı %100'e yakın çıkıyordu. Saatlik kurguda ise gece tüketimi şebekeden satın alınıyor, gündüz fazlası şebekeye satılıyor — oran tesisin çalışma düzenine göre %45 ile %95 arasında bir yere oturuyor.
Fizibiliteye sayısal etkisi
Etki iki kanaldan geliyor. Birincisi öztüketim oranının düşmesi: perakende tarifeden tasarruf edilen kWh sayısı azalıyor. İkincisi azalan kısmın nereye gittiği: o kWh yok olmuyor, düşük ihracat tarifesinden satılıyor. Lumind'in 2026-08 varsayımlarında perakende 5,00 ₺/kWh, ihracat 2,25 ₺/kWh — yani her kaydırılan kWh gelirin yarısından fazlasını kaybediyor.
Lumind'de mahsuplaşma varsayılanı bu sebeple saatlik. Aylık seçeneği kaldırılmadı: 1 Mayıs öncesi devreye alınmış tesisler ve mesken aboneleri için hâlâ geçerli, dolayısıyla mevcut bir santralin performansını değerlendirirken doğru seçim o olabilir.
Değişiklik karşısında ne yapmalı
- Santrali tüketim eğrisine göre boyutlandır. Çatıyı sonuna kadar doldurmak, saatlik kurguda fazla üretimi düşük tarifeye mahkûm eder.
- Tüketimi gündüze kaydır. Pompa, soğutma, araç şarjı ve üretim planını güneşli saatlere almak sıfır maliyetli bir kazançtır.
- Bataryayı artık "belki" değil, hesaplanacak bir kalem olarak değerlendir — ama kararı NPV'ye bakarak ver, öztüketim oranına değil.
- Fizibiliteyi saatlik çözünürlükte koştur. Yıllık toplamlarla yapılan hesap, tam da mevzuatın kaldırdığı varsayıma dayanıyor.
Batarya konusunda dürüst olmak gerekiyor: saatlik mahsuplaşma bataryanın değerini artırıyor ama bugünkü paket fiyatları çoğu ticari çatıda hâlâ kendini ödemiyor. Antalya örneğinde 300 kWh'lik paket öztüketimi %53,2'den %83,5'e taşıyor; bedeli ilk yatırıma ve 25 yıl içindeki değişim kalemine eklendiğinde NPV, bataryasız senaryonun altında kalıyor.
Sık sorulan sorular
- Saatlik mahsuplaşma ne zaman başladı?
- 1 Mayıs 2026'dan itibaren mesken dışı lisanssız elektrik üretim tesislerinde mahsuplaşma saat saat yapılıyor. Bu tarihten önce devreye alınmış tesisler ve mesken aboneleri için aylık kurgu geçerliliğini koruyor. Kendi tesisinizin hangi gruba girdiğini dağıtım şirketinizle teyit etmek gerekir.
- Saatlik mahsuplaşma GES yatırımını olumsuz etkiler mi?
- Getiriyi düşürür ama yatırımı anlamsız kılmaz. Etkinin büyüklüğü tesisin üretim-tüketim örtüşmesine bağlı: gündüz vardiyalı bir üretim tesisinde fark küçük, tek vardiyalı bir depoda belirgin. Doğru tepki projeyi iptal etmek değil, gücü tüketim eğrisine göre yeniden boyutlandırmak.
- Aylık mahsuplaşmayla yapılmış fizibiliteyi kullanabilir miyim?
- Yeni bir tesis için kullanmayın: gelir tarafını olduğundan yüksek gösterir. Aylık varsayım yalnızca 1 Mayıs 2026 öncesi devreye alınmış tesisler ve mesken aboneleri için doğru sonuç verir.
- Fazla enerji hangi fiyattan satılıyor?
- İhtiyaç fazlası, abonenin kendi tarife grubu üzerinden mahsuplaşma birim fiyatından değerlendiriliyor ve bu fiyat perakende tarifenin belirgin altında. Lumind'in 2026-08 varsayımı: perakende 5,00 ₺/kWh, ihracat 2,25 ₺/kWh. Güncel değer için EPDK tarife tablolarına ve faturanızdaki birim fiyata bakmak gerekir.
Kaynaklar
- EPDK — lisanssız üretim mevzuatı ve tarife tabloları
- Resmî Gazete — lisanssız elektrik üretimi yönetmelik değişikliği
- Lumind örnek fizibiliteleri — beş gerçek sahanın motor çıktısı