GES geri ödeme süresi nasıl hesaplanır
Geri ödeme süresi, santralin ürettiği yıllık net nakit akışının toplamının ilk yatırımı ilk kez aştığı yıldır. Hesap için üç girdi gerekir: yatırım bedeli, yıllık üretim ve üretilen elektriğin birim değeri. Türkiye'de ticari çatı projelerinde tipik aralık 5-9 yıl; farkı esas olarak öztüketim oranı ve kurulum maliyeti belirler.
Son güncelleme:
Hesabın adımları
- Yatırım bedelini belirle (₺/kWp × kurulu güç). Anahtar teslim bedel panel, invertör, konstrüksiyon, kablolama, işçilik, proje ve devreye almayı içerir.
- Yıllık üretimi hesapla (kWh). Konumun ışınım verisi, panel eğimi, yönü, gölge ve sıcaklık kayıpları belirler — tek bir "kWp × 1.500" çarpımı bunu vermez.
- Üretimi ikiye ayır: tesiste tüketilen kısım (perakende tarifeden tasarruf) ve şebekeye verilen kısım (mahsuplaşma tarifesinden gelir).
- Yıllık işletme giderini düş: temizlik, izleme, sigorta, arıza müdahalesi.
- Panel bozunumunu uygula (yılda ~%0,5) — 10. yılın üretimi 1. yıla eşit değildir.
- Kümülatif nakit akışını yıl yıl topla; işaretin negatiften pozitife geçtiği yıl geri ödeme süresidir.
Kendi sayılarınızla denemek için: kurulu güç, maliyet ve öztüketim payını girin, geri ödeme süresi ve LCOE çıksın. Bir hesaplama ücretsiz, kayıt istemiyoruz. Ücretsiz hesaplayıcı →
Beş gerçek sahada ölçülen süreler
Aşağıdaki değerler Lumind motorunun beş örnek sahada, PVGIS tipik meteorolojik yılı ve 2026-08 maliyet/tarife varsayımlarıyla ölçtüğü sonuçlar. Aralığın 5,5 ile 9,3 yıl arasında açılması dikkat çekici: aynı ülkede, aynı ekipman sınıfıyla.
| Saha | Kurulu güç | Yatırım | Geri ödeme | Reel IRR | NPV |
|---|---|---|---|---|---|
| Kayseri · lojistik deposu | 315 kWp | 7,72 M₺ | 5,5 yıl | %18,1 | 3,51 M₺ |
| Antalya · otel (bataryalı) | 172 kWp | 7,12 M₺ | 6,3 yıl | %14,7 | 1,32 M₺ |
| Konya · arazi santrali | 819 kWp | 18,43 M₺ | 6,3 yıl | %15,4 | 4,48 M₺ |
| İstanbul · kırma çatılı fabrika | 246 kWp | 7,38 M₺ | 6,4 yıl | %15,2 | 1,73 M₺ |
| İzmir · soğuk hava (sıfır ihracat) | 271 kWp | 8,14 M₺ | 9,3 yıl | %9,8 | −1,27 M₺ |
En hızlı geri ödeyen saha (Kayseri, 5,5 yıl) ile en yavaş olan (İzmir, 9,3 yıl) arasındaki farkı ışınım açıklamıyor — İzmir'in özgül üretimi daha yüksek. Farkı yaratan şebeke kısıtı: sıfır ihracat zorunluluğu yıl-1'de 220 MWh üretimin kısıtlanmasına yol açıyor ve kısıtlanan enerji hiç gelir yazmıyor.
Geri ödeme süresine bakmanın sınırı
Geri ödeme süresi anlaşılır bir sayı ama kör bir ölçü: santralin kendini ödediği yıldan sonrasını hiç görmez. 25 yıl ömür biçilen bir yatırımda 6 yıl ile 8 yıl arasındaki fark, kalan 17-19 yıl boyunca üretilen değerin yanında küçüktür.
| Ölçü | Ne söyler | Sınırı |
|---|---|---|
| Geri ödeme süresi | Paranın ne zaman geri döndüğü | Sonrasını yok sayar; paranın zaman değerini içermez |
| NPV | Yatırımın bugünkü lira cinsinden net değeri | Ölçekten etkilenir; büyük proje büyük NPV verir |
| Reel IRR | Yatırımın yıllık reel getiri oranı | Ölçekten bağımsız ama nakit akışı işaret değiştirirse yanıltır |
| LCOE | Üretilen her kWh'in 25 yıllık ortalama maliyeti | Geliri hiç içermez; tarifeyle karşılaştırılmak zorundadır |
Karar için doğru okuma sırası: LCOE tarifenin altında mı (proje fiziksel olarak mantıklı mı), IRR alternatif yatırımın üstünde mi (para burada mı durmalı), NPV pozitif mi (toplamda değer üretiyor mu). Geri ödeme süresi bunların yanında bir iletişim aracı — finansman süresiyle karşılaştırmak dışında tek başına karar vermez.
Süreyi kısaltan ve uzatan etkenler
- Öztüketim oranı — en güçlü etken. Tesiste tüketilen kWh, satılan kWh'in iki katından fazla değerinde.
- Ölçek — anahtar teslim ₺/Wp bedeli güçle düşüyor: 50 kW'lık bir sistemde 40 ₺/Wp seviyesindeyken 1 MW'ta 22,5 ₺/Wp'ye iniyor.
- Şebeke kısıtı — bağlantı gücü sınırı veya sıfır ihracat zorunluluğu üretimin bir kısmını gelire çeviremez hâle getirir.
- Yön ve eğim — kırma çatının kuzey kanadı, güney kanadının %60'ı kadar üretebiliyor (İstanbul örneğinde 818'e karşı 1.234 kWh/kWp).
- Mahsuplaşma kuralı — 2026'da aylıktan saatliğe geçiş, öztüketim payını düşürdüğü için süreyi uzatan yönde çalışıyor.
Sık sorulan sorular
- GES kaç yılda kendini amorti eder?
- Türkiye'de ticari çatı projelerinde tipik aralık 5-9 yıl. Lumind'in beş örnek sahasında ölçülen değerler 5,5 ile 9,3 yıl arasında; farkı esas olarak öztüketim oranı, kurulum maliyeti ve şebeke kısıtı belirliyor.
- Geri ödeme süresi hesabına hangi maliyetler girer?
- İlk yatırım (anahtar teslim bedel), yıllık işletme-bakım gideri ve ömür içindeki invertör değişimi. Lumind varsayılanları: işletme 320 ₺/kWp/yıl, 13. yılda 2.600 ₺/kWp invertör değişimi. Yatırım bedeli KDV hariç kabul edilir.
- Panel bozunumu hesaba katılmalı mı?
- Katılmalı. Modüller yılda yaklaşık %0,5 kapasite kaybeder; 25 yıl sonunda üretim ilk yılın yaklaşık %88'ine iner. Bozunumu yok saymak geri ödeme süresini kısa, NPV'yi yüksek gösterir.
- Geri ödeme süresi mi NPV mi daha önemli?
- Yatırım kararı için NPV ve reel IRR. Geri ödeme süresi santralin kendini ödediği yıldan sonrasını hiç görmez; 25 yıl ömürlü bir yatırımda bu, değerin büyük kısmını göz ardı etmek olur. Süre esas olarak finansman vadesiyle karşılaştırmak için işe yarar.
- Enflasyon hesaba nasıl girer?
- Doğru yol, hesabı reel kurmak: bütün büyüklükleri bugünkü liraya sabitleyip iskonto oranını da reel vermek. Nominal bir hesapta gelecekteki liralar bugünkü liralarla toplanır ve geri ödeme süresi olduğundan kısa görünür.
Kaynaklar
- PVGIS — tipik meteorolojik yıl verisi (Avrupa Komisyonu, JRC)
- EPDK — elektrik tarife tabloları
- Lumind örnek fizibiliteleri — beş gerçek sahanın motor çıktısı